EMDR – terapia traumy przez duże i małe T

EMDR (Eye Movement  Desensitization and Reprocessing)

jest bardzo strukturalizowaną formą terapii, której autorką jest Francine Shapiro. Odkryła ona, iż powtarzające się i szybkie ruchy oczami (lub inne formy bineuronalnej stymulacji, jak tapping czy praca z użyciem pulsatorów), wpływają znacząco na obniżenie się poziomu lęku i innych dezadaptacyjnych emocji, których doświadczyły osoby uczestniczące w traumatycznych wydarzeniach. Traumatycznych jednorazowych przez duże T jak np. trzęsienia ziemi czy wypadki samochodowe oraz traumatycznych przez małe t – tworzących swoisty background życiowy – takich jak przemocowe środowisko wychowawcze czy relacyjne. Doświadczanie takich przeżyć może doprowadzić do zaburzeń w fizjologii pracy mózgu na poziomie przetwarzania emocjonalnego i/lub poznawczego (ekspozycja na adrenalinę i kortyzol czynią swoje).

Podstawowym założeniem terapii EMDR

jest koncepcja, iż traumatyczne doświadczenia mogą zablokować naturalny proces przetwarzania informacji przez system nerwowy. Podczas naturalnego, adaptacyjnego procesu przetwarzania (AIP – Adaptive Information Processing), trudne doświadczenie jest postrzegane jako bolesne, ale wraz z upływem czasu bodźce pamięciowe ulegają osłabieniu, co pozwala na nabranie dystansu i nie ma ono wpływu na nasze bieżące reakcje („czas leczy rany”). W sytuacji, gdy takie przetwarzanie zostanie zablokowane, a traumatyczne wspomnienie nie zostanie zintegrowane wraz z innymi, w naszej pamięci niezmiennie żywe pozostają wszelkie doznania, myśli czy emocje, które towarzyszyły zdarzeniu. Nie są one aktywne cały czas, ale gdy jakieś bieżące wydarzenie poruszy to miejsce w naszym systemie (co może odbywać się poza naszą świadomością), aktywują się i determinują nasze samopoczucie. Dzięki uczestnictwie w terapii EMDR „przenosimy” za pomocą m.in. bineuronalnej stymulacji nieprzetworzone, nieadaptacyjne wspomnienia z „gadziego” mózgu do czołowej, korowej jego partii co pozwala na ich modyfikację do wspomnień niezakłócających normalnego funkcjonowania. Pozbywamy je ładunku emocjonalnego i destrukcyjnego wpływu zarówno na teraźniejszość, jak i na przyszłość. Dlaczego jest to skuteczne? Gdyż część emocjonalna mózgu – gadzia, limbiczna – nie jest w stanie umiejscowić w czasie i przestrzeni działającego bodźca, dla niej trauma dokonuje się „tu i teraz”, a nie np. 10 czy 15 lat wcześniej kiedy faktycznie miała miejsce. Dopiero „odmrożenie” tych uczuć i aktywowanie części poznawczej – umożliwia ich adaptacyjne przetworzenie i zniwelowanie destrukcyjnego wpływu na funkcjonowanie jednostki. Podczas sesji EMDR przenosimy się wielokrotnie w czasie z przeszłości w terażniejszość i znów w przeszłość i teraźniejszość, sprawdzając czy AIP już  się dokonało. Dzięki EMDR następuje integracja funkcjonalna nieświadomej, emocjonalnej części mózgu z częścią świadomą, poznawczą.

Co jeszcze się dzieje?

1. Podczas naprzemiennej stymulacji oczu, tappingu czy pracy z pulsatorem aktywowane są w bardzo szybkich odstępach czasu obie półkule – i ta emocjonalna, i ta racjonalna – co wymusza niejako ich integrację i współpracę. Emocjonalna półkula ulega wyciszeniu, racjonalna aktywacji – także ten element terapii prowadzi do uwolnienia się od przeszłych zdarzeń. „Tak, zdarzyło mi się to, było to bolesne, ale teraz jest … teraz  … i tamta sytuacja nie ma już nade mną władzy”.

2. Ponadto materiałem, na którym pracują klient i terapeuta są przekonania, które wytworzył na swój temat klient podczas traumatycznego zdarzenia, przekonania negatywne i nieprawdziwe. Podczas procesu EMDR są one zastępowane adaptacyjnymi, adekwatnymi i pozytywnymi.

3. Ważnym elementem jest też obserwacja objawów płynących z ciała – które części ciała są odczuwane szczególnie silnie, w jaki sposób, czy towarzyszy temu poczucie zmiany temperatury, jak modyfikowany jest oddech. Czasem, gdy zablokowany jest dostęp do emocji czy przekonań to właśnie sygnały z ciała dostarczają informacji o tym, co wymaga przetworzenia (AIP).

Zarówno emocje klienta, jak i jego przekonania na swój temat oraz reakcje na poziomie ciała, są regularnie monitorowane podczas sesji EMDR, co pozwala na ocenę jej postępów i pokazuje kierunek, w którym należy podążać – czy w przeszłości pozostało coś, co należy jeszcze „oczyścić” zintegrować czy też można już skoncentrować się na budowaniu adaptacyjnego obrazu siebie na przyszłość.

Podstawowa korzyść/efekt/cel terapeutyczny

Podczas terapii EMDR dochodzi do przetworzenia traumatycznych niezasymilowanych wspomnień (AIP, Adaptive Information Processing), co pozwala na zintegrowanie ich z istniejącymi sieciami pamięci i na rozwijanie się bardziej adaptacyjnych sposobów myślenia, przeżywania oraz działania.

Dlaczego EMDR

To właśnie holistyczne podejście – emocje, przekonania, ciało – plus działanie na sieć pamięciową poprzez bineuronalną stymulację, powoduje, iż terapia EMDR jest tak skuteczną i szybko działającą. Ta metoda terapeutyczna jest rekomendowana przez Światową Organizację Zdrowia i Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne. Uważa się ją za jedną z dwóch, obok psychoterapii poznawczo-behawioralnej, najskuteczniejszych metod leczenia traumy.

I jest ona moim nowym narzędziem pracy 🙂

Artykuł opracowany na podstawie materiałów szkoleniowych przygotowanych przez Annę Ritę Verardo (EMDR Europe Accredited Trainer) oraz PTT EMDR i doświadczeń własnych.